intro

HORST 1219 - 1919

Precies 100 jaar geleden zien de bewoners van Horst met de komst van elektriciteit voor het eerst elektrisch licht i . In de turffabrieken van Griendtsveen brandt zelfs al eerder een elektrische lamp. Na Horst volgen andere dorpen en ieders leven verandert daarmee drastisch én onherroepelijk. Het zal in deze streek daarna nooit meer zijn zoals het ooit was.

Eind 1918 vraagt de gemeente Horst bij monde van burgemeester Corneel ten Roode aan molenaar Frans Beuijssen i – in de volksmond Beuijssen Meule– om zijn stoommachine aan te sluiten aan een aggregaat om daarmee stroom op te wekken.

Als begin 1919 de mensen van Horst voor het eerst elektrisch licht zien, blikt de burgemeester op dat moment in de toekomst en legt een verklaring af .

het verhaal

Donker Horst

Nu, precies 100 jaar later, wordt aan de oproep van de burgemeester gehoor gegeven om nog één keer terug te keren naar dat donkere en stille Horst.

Nieuw licht

Een sensatie! Helder en verder reikend dan het schijnsel van kaars of olielamp. NK ofwel Nieuwe Kaars wordt de lichteenheid aanvankelijk genoemd voordat de naam van Watt er aan verbonden wordt.

En daarna gaat het snel. De geur van olie wordt vergeten. De beperkte tijd van olielicht gaat over naar de 24-uurs beschikbaarheid van elektrisch licht. Dagen houden niet meer op als het donker geworden is en onze wereld wordt groter. Eerst langzaam, schoorvoetend, wordt de tijd van vóór Beuijssen Meule snel vergeten. Net als de stilte die door de komst van machines en apparaten tot de geschiedenis gaat horen.

13-14-15 oktober 2019

WELKOM IN DONKER HORST

Treedt binnen in Donker Horst door de Poort naar het Verleden.
Nog een keer naar de tijd zoals het was...

Op uw tocht komt u ze tegen. De mensen van toen. Vanaf 1219 kijken ze allen vanuit verschillende tijdvakken uw kant op.
Zeg niks tegen ze. Ze zien of horen u niet.

Laat het verleden rusten, laat het intact en betreedt Donker Horst met eerbied en respect. Het zijn geen vreemde personages die uw kant opkijken. Het kunnen uw directe voorouders zijn. De vaders en moeders waar u uit voortgekomen bent…

Ryan Palmen
stairs

Lopend in stilte i door donker Horst, overgeleverd aan wat er gebeuren gaat. Stil op weg, ieder in eigen gedachten verzonken, reizend en dolend door een verleden tijd.

Straten en pleinen worden herkenbaar door het schijnsel van schaarse fakkels die muren vaag verlichten. Een vertrouwde omgeving in het donker, anders, mysterieus…
Hier en daar een lichtschijnsel dat iets verraadt over het leven van toen en verre geluiden uit het niets vertellen de rest.

Lambertus

In het midden van Horst doemt in vaag schijnsel de majestueuze Lambertuskerk op. De verlichte poorten van de kerk vragen om naar binnen te komen. De eerste stappen in het Atrium houden een belofte in, een uitzien naar meer.

Eenmaal de kerk binnengekomen; een zee van gesmoord licht, uitbundig vergeleken met wat de bezoeker buiten achter zich gelaten heeft. Accenten van het interieur worden zichtbaar zoals ze alleen in de eerste zevenhonderd jaar gezien werden, mysterieus, bezwerend, onheilspellend soms.

Gezichten in het donker, figuren in zwak schijnsel van vervallen licht.

Deken Horst
confession

De kerk heeft zijn eigen geluid, zijn eigen stilte. Hoog boven de bezoeker torent het interieur zich omhoog, groots, reikend in stilte naar waar de mens steeds kleiner wordt. Nietigheid en grootsheid komen in dit Godshuis samen.

Volk

Verder door donker Horst vormen steegjes en pleintjes het toneel van onverwachte taferelen, van mensen die hun toekomst inkijken, onze kant op.

Bij sommige huizen blijkt de deur open te staan. Je kijkt er naar binnen, niet wetend welke tijd je inkijkt. Zijn het je voorouders die je er ziet?

Wat gaat er in ze om?

Denken ze aan morgen?
Denken ze aan de tijd die nog komen gaat?
Denken ze aan ons?

Vrouw
Drinks

Herbergen

Buiten op straat wordt het geluid van de stilte voor even doorbroken als de deur van een herberg open en dicht gaat en druk geroezemoes naar buiten ontsnapt.

Binnen in deze herbergen uitnodigend kaarslicht, geroezemoes, gerinkel van glazen. De reiziger komt op adem, laaft zich aan de warmte en deelt er met reisgenoten zijn verhaal.
Een dronk op het gemeenschappelijke verleden verdrijft de dorst en verbreekt de stilte...

Bij het verlaten van de herberg dompelt de reiziger zich weer onder in de stilte van het verleden...

ORDE IN HET DORP

U bent er niet alleen. In Donker Horst loopt u met velen uw geschiedenis tegemoet. Dat vraagt orde i .

Zoals schuttersgilden eeuwen lang waakten over veiligheid zo waken ze nu over de stilte. Over het verhaal dat daarin gehoord kan worden...

Eerbiedig de code van de tijd voor Beuijssen… en zwijgt.
Luister…

Soldaat
Pest
Durft u het?

voorwaarden

Let wel, aan het betreden van het Horst van vóór Beuijssen Meule worden voorwaarden gesteld.. Lees deze goed door bij ontvangst van uw reisdocumenten.

1. U legt uw tocht door Donker Horst af in stilzwijgen. In Donker Horst wijst het levend licht van fakkels, kaarsen, olielampen en vuurkorven u de weg.

2. Alle moderne middelen die u verbinden met 2019 worden door u zelf onklaar gemaakt. U geeft zich over aan de tijd die u wordt aangereikt. i

Vanaf het inchecken bij de Poort naar Donker Horst bevindt u zich in een andere wereld die niet meer van u is, die wereld wás van u.
Respecteer ze…

Durft u het?

Boek dan een reis en check met uw ticket in op een van de drie dagen dat de poort naar het verleden nog één keer open gaat.

De kaartverkoop is van start gegaan!

horstaandemaas800

Het evenement 'Donker Horst' maakt deel uit van het project Horst aan de Maas 800.

Parkeren

Parkeerplaats P2
Herstraat (AH, Lidl en Plus)

Schrijver
Durft u het?

Veelgestelde vragen


Donker Horst is een uniek evenement dat u maar één keer kunt meemaken. Gun u zelf dit eenmalige moment en geef u over aan de sfeer van het verleden in Donker Horst.

WE WENSEN U EEN ONVERGETELIJKE REIS DOOR DE TIJD VAN UW VOOROUDERS...
Wellicht zal het vooral de stilte zijn die u in Donker Horst deelt met vele anderen dat nog lang in uw hoofd zal naklinken en nooit meer vergeten wordt...

Exact 100 jaar geleden, op de valreep van 1918 naar 1919, kreeg Horst elektriciteit en zag men voor het eerst elektrisch licht.
In het kader Horst aan de Maas 800 wordt daarom terug gekeken naar de eerste 700 jaar ervan (1219-1919). Donker Horst gaat over de tijd waarin we nog geen elektriciteit in onze gemeente kennen en verstoken zijn van alle moderne middelen.

Nee, net vóór Horst kende men in de turffabrieken van Griendtsveen al elektrisch licht. Na Horst volgden de andere dorpen. Donker Horst gaat over de hele streek en laat zien hoe die er toen uitzag…

Donker Horst is een audiovisueel schouwspel. Een route door het centrum van Horst wordt verduisterd (elektrisch licht uit) en weer opnieuw verlicht met het licht van toen (kaarsen, olielampen, fakkels). In Donker Horst kan de bezoeker dus wel wat zien.

Om de sfeer van vóór 1919 terug te krijgen wordt aan overheid en alle aanwonenden én ondernemers aan de route verzocht om alle elektrische verlichting uit te schakelen die vanaf het parcours te zien is.
De elektriciteit zelf wordt niet uitgeschakeld: alle overige apparatuur blijft gewoon werken.

Tijdens een wandeling door Donker Horst worden fragmenten uit het verleden in beeld gebracht aan de hand van situaties, decors, vitrines en figuranten. De bezoeker komt deze tegen op zijn wandeling door Donker Horst…

De wandeling door Donker Horst volgt een vaste eenrichtingsroute. De enigen die tegen deze route inlopen zijn passanten uit het verleden en zij horen bij Donker Horst. U komt ze tegen…

In de tijd vóór de elektriciteit werd alleen geluid gemaakt door mensen, dieren en de natuur. Daarna hebben machines en apparaten er voor gezorgd dat we 24 uur per dag zijn omringd door geluid. Het is daarna nooit meer echt stil en we zijn ons er naar gaan gedragen. Het blijkt voor de moderne mens steeds moeilijker om stil te zijn. De komst van mobiele telefonie heeft dat versterkt en zijn we nu 24 uur per dag bereikbaar. Veel mensen gaan zelfs niet meer van huis zonder mobiele telefoon …

Door te zwijgen draagt de bezoeker bij aan de aparte sfeer die dit evenement tot het Stilste evenement van Nederland zal maken. Geluiden uit het verleden worden dan gehoord én de stilte daar bij hoort.
Er is dus wel geluid. Maar dat komt niet van de bezoeker…

Nee, ook zij zijn stil. Slechts bij hoge uitzondering zal een figurant zijn stem gebruiken…

Nee! Een zaklamp is niet nodig maar ook niet gewenst. Zaklampen, maar ook lampjes van mobiele telefoon verstoren de sfeer.

Nee. Door met een mobiele telefoon of tablet bezig te zijn mist u zelfs dát waarvoor u eigenlijk Donker Horst bezoekt, nl een bijzondere ervaring die u maar één keer kunt beleven.
En... fototoestellen, mobiele telefoons en het maken van selfies passen niet in Donker Horst.

Door de organisatie worden op gepaste wijze professionele foto’s gemaakt die we via de website worden aangeboden om te kunnen downloaden.

A.u.b. geen fluorescerende kleding!!!
A.u.b. geen paraplu's. Zou het regenen dan adviseren we een poncho, regenjas of vergelijkbaar. U zult uw medebezoekers dankbaar zijn als ook zij geen paraplu's meenemen.

Ja, u bent van harte welkom. U zult echter rekening moeten houden met evt stoepranden op straat en heeft daar wellicht een helpende hand bij nodig. De kerk is toegankelijk.

We verwachten dat de bezoeker, door dit evenement te bezoeken en een ticket te kopen, akkoord gaat met de voorwaarden die aan een bezoek aan Donker Horst worden gesteld.

Door entree te betalen mag de bezoeker verwachten dat de speciale sfeer van dit evenement gewaarborgd wordt. Die waarborg is echter pas gegrond als alle medebezoekers met dezelfde intentie naar Donker Horst komen en vanaf het begin aanwijzingen van de organisatie opvolgen.
De eerste aanwijzing is om de route te beginnen bij de entree van het parcours waar het verhaal zijn aanvang heeft…

Ja, bij bezoek aan een of meerdere van de herbergen langs de route kan de bezoeker er op adem komen en er zijn verhaal delen met mede bezoekers. Zodra u een herberg verlaat begeeft u zich echter weer in de stilte van Donker Horst.

Door de bezoeker zijn starttijd per kwartier te laten uitzoeken wil de organisatie de bezoekersdrukte reguleren zodat deze bijdraagt aan een zo optimaal mogelijke start van de tocht door Donker Horst.

De bezoeker bepaald zelf hoelang zijn verblijf in Donker Horst zal duren. We schatten in dat de bezoeker - verblijf in een van de ‘herbergen’ niet mee geteld - gemiddeld ongeveer anderhalf uur nodig heeft om het parcours af te leggen.

Ja, om je aan te melden of voor meer info hierover: info@donkerhorst.nl

Aan de bezoeker wordt gevraagd om tijdens zijn hele verblijf in de straten van Donker Horst te zwijgen én om de mobiele telefoon UIT te zetten. Dus niet bellen of gebeld worden, niet appen of geappd worden. Een mobiele telefoon hoort niet in het tijdsbeeld van toen. Het blijkt voor steeds meer mensen erg moeilijk om zonder mobiele telefoon te kunnen. De vraag ‘durft u het?’ zou dus ook kunnen zijn: ‘Kunt u het?

Route beschrijving

Horst aan de Maas 800 wordt mede mogelijk gemaakt door

LICHT VAN EDISON

'Deze kamer is uitgerust met EDISON electrisch LICHT. Dus dit licht niet met eenen lucifer aansteken. Alleen het zwarte knopje bij de deur omdraaien.
Het gebruik van EDISON electrisch licht is in geen enkel opzicht schadelijk voor de gezondheid, levert geen ziektes op en heeft geen nadelige invloed op uw nachtrust".

Aldus het opschrift op kamers van het Amstel Hotel, Amsterdam, 1883. Uit het hele land reizen mensen af naar Amsterdam om dit fenomeen met eigen ogen te kunnen aanschouwen..

 

1219-1918 BEUIJSSEN MEULE 1919-2019


1850 Frans Beuijssen

In 1850 gaat molenaar Frans Beuijssen als eerste in Noord Limburg over tot aanschaf van een stoommachine en toont daarmee als ondernemer lef. Zijn voornemen roept verzet op van mensen die bang zijn dat de nieuwe machine brandgevaar en schade aan de gewassen zal opleveren. Ook werd gevreesd voor ‘gedruisch’ en de lichtstralen van de molen die leiden tot ‘dagelijks onheil’ voor paarden en voertuigen bij het passeren van de molen.
Frans Beuijssen weet de bezwaren met succes te pareren. Bij de officiële ingebruikneming van de machine op 22 oktober 1850 speelt de Harmonie van Horst.

1919 Gerard Beuijssen

In 1918 verzoekt de gemeente Horst aan zoon en opvolger Gerard Beuijssen om de stoommachine aan te sluiten aan een aggregaat om daarmee stroom op te wekken en electrisch licht te kunnen maken. Begin 1919 branden in Horst de eerste lampen…

Wederom gejammer

Gerard Beuijssen kaart geregeld met zijn vrienden in herensociëteit Amecitia. Als hij zijn avond niet heeft kan hij heetgebakerd opstappen en thuis in de molen de schakelaar omzetten. Wederom gejammer als hij daarmee Horst in het donker zet en zijn vrienden noodgedwongen eerder huiswaarts laat keren.

 

STILTE

Eeuwenlang werd het geluid in Horst bepaald door mensen, dieren en de natuur. Vertrouwde klanken van kerkklokken torenden zelfs hoog boven het dorp uit om in het volgende dorp gehoord te worden. Maar daar bleef het bij en de rust er omheen was allesomvattend.

Nooit eerder heeft de mens zich na de eerste elektrische apparaten met zoveel geluid omringt. Een geluid dat zich onlosmakelijk aan ons dagelijkse leven is gaan plakken. En de mens is zich er naar gaan gedragen.

Stilte werd snel opgevuld en stilteplekken werden schaars. Stilte lijkt voor velen een ongemakkelijk gevoel op te roepen en weldra wordt alle stilte opgevuld.

De uitdrukkingen ‘een pijnlijke stilte’ en ‘doodse stilte’ spreken boekdelen…

Orde in het dorp

In het gebied waar Horst, het vroegere Berkel, toebehoord worden door de eeuwen vele conflicten uitgevochten tussen wisselende machthebbers. Bij tijd en wijle komt het onheil dichtbij. Gelukkig gaan verwoestingen zoals door beeldenstormen aan Horst voorbij. De kerk wordt gespaard…

In de Middeleeuwen worden schutterijen of schuttersgilden opgericht als lokale milities, die de burgerbevolking beschermen tegen rondzwervende roversbenden of vreemde legers. En in het dorp moet de orde worden gehandhaafd bij oproer, brand of prominent bezoek.

De schutterij van Horst wordt in 1479 opgericht.

 

HOE LANG KUNNEN WE ZONDER?

'Kan ik een avond zonder mijn mobiele telefoon?'  Nog niet zo heel erg lang geleden dacht men er zo over: